Als je op Wikipedia zoekt naar 'zelfreflectie' krijg je volgende toelichting: 'Introspectie of zelfreflectie is een activiteit waarbij de eigen gedachten, gevoelens en herinneringen tot onderwerp van overdenking gemaakt worden. Reflecteren, of reflectie, is het doorgronden en herkennen van processen die bewust en onbewust plaatsvinden binnen de eigen psyche. Het gaat hierbij niet alleen om denkprocessen, maar ook om gedrag. Het heeft vaak betrekking op ervaringen en gebeurtenissen. Reflectie wordt gebruikt om gelijksoortige situaties in de toekomst beter te kunnen hanteren.' Zelfreflectie bestaat er op heel veel manieren. Want weet jij bij alles wat je doet of dat een overdachte handeling is, of een handeling die je doet omdat deze al jaren als voorbeeld is voorgespiegeld?
Wat zou je kinderen mee willen geven?
Ik zat laatst te denken over wat ik tot nu toe in mijn leven heb geleerd. Wat zou ik nu aan een kind kunnen uitleggen, waar hij of zij de rest van haar leven profijt van kan hebben? Anders dan het geijkte wat kinderen op school leren? Ik bedacht me toen dat ik ze het liefst zou willen leren dat we op zich op één wereld leven, maar dat er miljarden werelden zijn in de hoofden van de mens. Vanuit die eigen werelden wordt heel veel beredeneerd, goed of afgekeurd en mooi of lelijk ingekleurd. Daarom is het niet erg om soms een afwijkende mening te hebben of anders te denken. Jouw wereld is gekleurd door de mensen die je opvoeden en waar je mee omgaat. Jouw innerlijke wereld kan daar soms in meegaan, maar hoeft het daar niet altijd mee eens te zijn. Waarom je afwijkt in sommige gedachten en gevoelens is een mooie reis om gedurende jouw leven, met name voor jezelf, te ontdekken.
Kritiek krijg je altijd
Als kind, en ook nu als volwassene, vind ik kritiek nog altijd lastig om te ontvangen. Ik vind het ondertussen een stuk minder spannend dan vroeger, maar wil nog steeds het liefst dat ieder het goed vind wat ik doe. Maar, niet ieder zal mij goed (genoeg) vinden, hoe hard ik mijn best ook doe. In een boek las ik een verhaal wat uitlegde dat je nooit ieder tevreden kúnt stellen.
Het fragment ging ongeveer zo: Een oude opa en een kind maakten samen met een ezel een lange reis. Op de ezel zat het kind van 10 en de opa liep moeizaam mee met het kind en de ezel. "Moet je eens kijken" zeiden omstanders op hun reis. "Dat kind is 10 en die arme oude opa moet naast die ezel blijven lopen. Er kan beter gewisseld worden, want het kind heeft nog jonge benen". De volgende dag wisselden de opa en het kind van plaats. Het kind liep naast de ezel en de opa zat op de ezel. Omstanders zagen het tafereel en fluisterden naar elkaar "Moet je eens kijken. Die arme rug van de ezel kan het gewicht van die man nauwelijks dragen. Zou dat jonge kind niet beter op die ezel kunnen zitten?". De dag erop liepen zowel opa als het kind naast de ezel en de omstanders gniffelden "Dan ben je stom. Heb je een ezel om je te vervoeren, maak je daar allebei geen gebruik van!".
Kritiek en zelfreflectie
Kritiek zal er altijd zijn. Op sociale media zien we het helaas ook voortdurend voorbij komen. Terugkomend op zelfreflectie is het volgens mij een teken dat je zelfreflectie (in ieder geval) voor een deel toepast, wanneer je zelf weet dat je voortdurend kritiek hebt op anderen. Waarom moet je kritiek geven wanneer het jou niet raakt wat een ander doet? Als het jou wel raakt, wat is het dan, wat ervoor zorgt dat je kritiek uit? Hoe zou je jezelf voelen als er over jou op die wijze gepraat zou worden? Breng de woorden van kritiek richting die ander eens naar je zelf en ontdek wat het met je doet.
Zelfreflectie is er in vele vormen
Wanneer je 'zelf kritisch' bent, denk ik dat je al op de goede weg bent qua zelfreflectie. Ooit had ik het idee dat iemand geen zelfreflectie toonde. Tot op de dag van vandaag ben ik blij dat ik dat nooit heb uitgesproken omdat ik, door nogmaals over mijn eigen kritiek na te denken, ontdekte dat zij gewoon vanuit haar eigen wereld de wereld inkleurde. In die wereld is haar zelfreflectie ook van een ander kaliber dan de zelfreflectie die ik heb. Soms is het dan een goede keuze om jouw inzicht niet te delen met die ander, maar te accepteren dat ook jij vanuit je eigen leven de wereld inkleurt. Dat kan betekenen dat er verwijdering optreedt. Maar mocht je van elkaars werelden willen leren, brengt het je uiteindelijk alleen maar dichter bij elkaar.